HSG Çekildiği Ay Hamile Kalmak Zararlı mı?

HSG çekildiği ay hamile kalmak, işlem adet bittikten sonra ve yumurtlamadan önce yapıldığında zararlı kabul edilmez; çoğu ekip aynı döngüde gebe kalmaya çalışmaya izin verir. HSG, yani rahim filmi ya da histerosalpingografi, rahmin içini ve tüplerin açık olup olmadığını gösteren bir röntgen incelemesidir. Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, işlem sırasında henüz fark edilmemiş bir gebeliğin bulunmamasıdır. Bu nedenle çekim günü döngüye göre özenle seçilir. Bu yazıda HSG'nin ne olduğunu, neden belirli günlerde çekildiğini, aynı ay gebe kalmanın bebeğe etkisini, işlemin gebe kalma olasılığına etkisini ve sonrasında dikkat edilecekleri ele alıyoruz.

HSG Nedir, Neden Döngünün Belirli Günlerinde Çekilir?

HSG, rahim ağzından verilen ve röntgende görünen bir sıvının rahmi doldurup tüplerden karın boşluğuna geçişinin izlendiği bir incelemedir; adet kanaması bittikten sonra ve yumurtlamadan önceki günlerde çekilir. Bu zamanlama, işlemin olası bir erken gebeliğe denk gelmesini önlemek için seçilir. Ayrıca bu günlerde rahim iç zarı incedir ve rahim boşluğu daha net görülür. İşlem genellikle kısa sürer ve hastaneye yatış gerektirmez. Çekimden önce gebelik testi istenebilir.

HSG neyi gösterir?

HSG, tüplerin açık olup olmadığını ve kapalıysa hangi noktada tıkandığını gösterir. Tüplerin içinde sıvı birikerek şişip şişmediği de bu incelemede anlaşılabilir. Rahim boşluğunun şekli, polip, miyom ya da yapışıklık gibi iç yüzeydeki değişiklikler hakkında da bilgi verir. Doğuştan gelen rahim şekil farklılıkları da fark edilebilir. HSG, gebe kalmakta güçlük çeken çiftlere yapılan temel testlerden biridir; bu testlerin tamamını doğurganlık testleri yazımızda anlattık.

HSG neden adet bittikten sonra ve yumurtlamadan önce yapılır?

Adet kanaması sürerken işlem yapılırsa kan pıhtıları görüntüyü bozabilir ve rahim içindeki kanın tüplere itilme olasılığı artar. Yumurtlamadan sonra yapılırsa, o döngüde döllenmiş ve henüz fark edilmemiş bir gebelik bulunabilir. Bu iki durumdan kaçınmak için çekim, kanamanın bittiği günler ile yumurtlamanın beklendiği günler arasına planlanır. Düzenli döngüsü olan bir kadında bu aralık çoğunlukla adetin başlangıcından sonraki ikinci haftanın ilk günlerine denk gelir. Döngüsü düzensiz olan kadınlarda zamanlama hekimle birlikte belirlenir.

HSG Sonrası Aynı Döngüde Gebe Kalmak Bebeğe Zarar Verir mi?

HSG yumurtlamadan önce yapıldığında, aynı döngüde sonradan oluşan gebeliğin bebeğe zarar verdiği gösterilmemiştir. İşlem sırasında ışın ve kontrast madde, henüz çatlamamış folikülü ve yumurtalık çevresini çok kısa süre etkiler. Döllenme, işlemden günler sonra gerçekleşir. Bu nedenle birçok ekip, işlemden sonraki günlerde korunmasız ilişkiye ve gebe kalmaya çalışmaya izin verir. Bazı ekipler ise aynı döngüde beklemeyi tercih edebilir; bu konuda size verilen öneriye uymak gerekir.

Röntgen ışını yumurtayı etkiler mi?

HSG'de kullanılan ışın miktarı düşüktür ve çekim yalnızca birkaç görüntüyle sınırlı tutulur. Bu miktarın yumurtalarda kalıcı hasar oluşturduğuna ya da ileride doğacak bebekte sorun yarattığına dair kanıt yoktur. İşlemi yapan ekip, görüntü sayısını ve ışın süresini olabildiğince kısa tutmaya özen gösterir. Işının asıl önem taşıdığı durum, erken gebelik varken çekim yapılmasıdır. Bu nedenle çekim günü gebelik olasılığını dışlayacak şekilde seçilir.

Kontrast madde gebeliği etkiler mi?

HSG'de kullanılan kontrast maddeler iyot içerir ve işlemden sonra kısa süre içinde büyük ölçüde vücuttan atılır. Su bazlı maddeler daha hızlı, yağ bazlı maddeler ise daha yavaş atılır. Yağ bazlı maddeyle yapılan işlemlerden sonra oluşan gebeliklerde, iyot yükü nedeniyle annenin ve doğumdan sonra bebeğin tiroid değerlerinin izlenmesi bazı kaynaklarda önerilir. Tiroid hastalığı olan kadınların bunu işlem öncesinde belirtmesi önemlidir. Tiroidin gebe kalmaya etkisini tiroid hastalığı ve gebelik yazımızda ele aldık.

HSG öncesinde gebelik olasılığı varsa ne yapılır?

• Korunma: Adetin başlangıcından çekim gününe kadar korunmasız ilişkiden kaçınılması önerilebilir.
• Gebelik testi: Çekim öncesinde idrar ya da kan testiyle gebelik olasılığı dışlanır.
• Zamanlama değişikliği: Gebelik olasılığı dışlanamıyorsa işlem bir sonraki döngüye ertelenir.
• Bilgi vermek: Adet gecikmesi ya da beklenmedik kanama varsa çekimden önce ekibe söylenir.

HSG Gebe Kalma Olasılığını Artırır mı?

Bazı çalışmalar, HSG'den sonraki aylarda gebe kalma olasılığının bir miktar artabileceğini düşündürmektedir; ancak HSG bir tedavi yöntemi olarak değil, bir tanı testi olarak yapılır. Bu etkinin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Tüplerin içindeki küçük tıkaçların ya da mukusun sıvıyla temizlenmesinin rol oynayabileceği düşünülür. Etkinin büyüklüğü kullanılan kontrast maddenin türüne ve kişiye göre değişebilir. Bu bilgi HSG'yi tedavi amacıyla tekrarlamak için bir gerekçe değildir.

HSG'den sonraki aylarda gebelik neden kolaylaşabilir?

HSG sırasında verilen sıvı, tüplerin içinden belirli bir basınçla geçer. Bu geçiş, tüplerde birikmiş küçük döküntüleri ya da yoğun mukusu temizleyerek tüplerin işlevini geçici olarak iyileştirebilir. Bazı araştırmacılar, kontrast maddenin rahim iç zarındaki bağışıklık ortamını da etkileyebileceğini öne sürmüştür. Bu açıklamalar henüz netleşmemiştir. Önemli olan, HSG sonrasında da çiftin doğurgan günlerde düzenli ilişkiyi sürdürmesidir. Uygun sıklığı ilişki sıklığını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Tüpler kapalı çıkarsa ne olur?

HSG'de bir ya da iki tüpün kapalı görünmesi her zaman gerçek bir tıkanıklık anlamına gelmez. Tüpün rahme açılan kısmındaki kas kasılması, sıvının geçişini geçici olarak engelleyebilir. Bu nedenle şüpheli durumlarda inceleme tekrarlanabilir ya da laparoskopiyle doğrulanabilir. İki tüp de gerçekten kapalıysa kendiliğinden gebelik beklenmez ve tüp bebek seçeneği konuşulur. Bu yolun nasıl işlediğini tüp bebek tedavisinin basamakları başlıklı yazımızda anlattık.

HSG Sonrasında Nelere Dikkat Edilmeli?

HSG sonrasında birkaç saat dinlenmek, hafif kramp ve lekelenmeyi beklenen yakınmalar olarak bilmek ve enfeksiyon belirtilerine dikkat etmek yeterlidir. Çoğu kadın aynı gün günlük işlerine dönebilir. İşlemden sonra baş dönmesi ya da bulantı olabileceği için eve dönerken yanınızda birinin bulunması rahatlatıcıdır. Kontrast madde bir iki gün boyunca yapışkan bir akıntı olarak gelebilir. Ekibin önerdiği ağrı kesici ve gerekirse antibiyotik dışında ilaç kullanmadan önce danışmak uygundur.

HSG sonrası hangi yakınmalar beklenir?

• Kramp: Adet sancısına benzer kasık krampları birkaç saat sürebilir.
• Lekelenme: Bir iki gün boyunca hafif kanama ya da kahverengi lekelenme olabilir.
• Yapışkan akıntı: Kontrast maddenin bir kısmı vajinadan akıntı olarak gelebilir.
• Baş dönmesi ve bulantı: İşlem sırasında ya da hemen sonrasında kısa süreli görülebilir.

İşlemden sonra ne zaman ilişkiye girilebilir?

İşlemden sonra lekelenme ve kramplar geçtikten sonra ilişkiye dönülebilir. Bu süre genellikle bir iki günü geçmez. Ekip enfeksiyon riskini azaltmak için birkaç gün beklemenizi önerebilir. Aynı döngüde gebe kalmaya çalışmak istiyorsanız, yumurtlama günlerinin bu dönemden sonra geleceğini göz önünde bulundurabilirsiniz. İlişki ve gebe kalma planınızla ilgili öneriyi işlemi yapan ekipten almanız önerilir.

HSG Sonrası Hangi Belirtilerde Başvurulmalı?

HSG sonrasında ateş, kötü kokulu akıntı ve giderek artan kasık ağrısı enfeksiyon açısından aynı gün değerlendirilmelidir; çok şiddetli ağrı, bayılma ve yoğun kanama ise acil başvuru gerektirir. Enfeksiyon seyrek görülen ama önemli bir sorundur, çünkü tüplere zarar verebilir. Daha önce kasık enfeksiyonu geçirmiş ya da tüplerinde sıvı birikimi olan kadınlarda risk artabilir. Kontrast maddeye alerjik tepki ise çok seyrektir ve genellikle işlem sırasında ya da hemen sonrasında ortaya çıkar.

Enfeksiyon ve diğer uyarı belirtileri nelerdir?

Aşağıdaki belirtiler HSG sonrasındaki günlerde aynı gün değerlendirme gerektirir:

• Ateş: İşlemden sonraki günlerde yükselen vücut ısısı enfeksiyonu düşündürür.
• Kötü kokulu akıntı: Rengi ve kokusu değişen akıntı değerlendirilmelidir.
• Artan kasık ağrısı: Geçmek yerine giderek artan ağrı önemlidir.

Çok şiddetli karın ağrısı, bayılma, pedi kısa sürede dolduran kanama, nefes darlığı ya da dudaklarda ve yüz çevresinde şişlik ise her biri tek başına acil durumdur; bu belirtilerden birinde 112'yi arayın.

HSG sonrası gebelik testi ne zaman yapılmalı?

HSG'nin yapıldığı döngüde gebe kalmaya çalıştıysanız, gebelik testi için beklenen adet tarihinin geçmesini beklemek uygundur. HSG gebelik testinin sonucunu etkilemez. Adet gecikirse test yapın ve sonucu izleyen ekiple paylaşın. Test pozitif çıktığında HSG yaptırdığınızı ve kullanılan kontrast maddenin türünü gebeliğinizi izleyecek ekibe bildirmeniz, gerekli izlemin planlanmasını kolaylaştırır. Test zamanlamasıyla ilgili genel bilgiyi gebelik testinin ne zaman yapılacağını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Özetle HSG, doğru zamanda yapıldığında aynı ay gebe kalmayı engellemeyen ve bebeğe zarar verdiği gösterilmemiş bir incelemedir. Asıl dikkat, işlem öncesinde gebelik olasılığının dışlanması ve sonrasında uyarı belirtilerinin bilinmesidir. Çekim gününüzü, aynı döngüde gebe kalma planınızı ve sonuçlarınızı, işlemi isteyen ebe ya da hekimle birlikte konuşmanızı öneriyoruz.