Gebelik Öncesi Hangi Aşılar Yapılmalı?

Gebelik öncesinde kızamık-kızamıkçık-kabakulak, su çiçeği, hepatit B ve tetanoz aşılarının durumu gözden geçirilmeli ve bağışıklığı olmayan kadınlarda eksik aşılar tamamlanmalıdır. Kızamıkçık ve su çiçeği aşıları gebelikte yapılmadığı için bu aşıların gebelikten önce planlanması özellikle önemlidir. Sık sorulan bir soru, aşıdan sonra ne kadar beklemek gerektiğidir. Bu iki canlı aşıdan sonra genel öneri en az bir ay gebelikten korunmaktır. Bu yazıda gebelik öncesi önerilen aşıları, canlı aşılarda bekleme süresini, hepatit B ve tetanoz gibi diğer aşıları, HPV aşısını ve aşı planının nasıl yapıldığını anlatıyoruz.

Gebelik Öncesi Hangi Aşılar Önerilir?

Gebelik öncesinde önerilen aşılar, kişinin bağışıklık durumuna ve aşı geçmişine göre belirlenir. Temel olarak kızamık, kızamıkçık, kabakulak, su çiçeği, hepatit B ve tetanoz-difteriye karşı korumanın tam olup olmadığına bakılır. Grip mevsimine denk gelen gebeliklerde grip aşısı da planlanabilir. Kronik hastalığı olan kadınlarda ek aşılar gündeme gelir. Amaç, gebelikte bebeğe zarar verebilecek ya da anneyi ağır hasta edebilecek enfeksiyonları önceden önlemektir.

Hangi aşılar gebelikten önce gözden geçirilmeli?

• Kızamık, kızamıkçık, kabakulak: Kızamıkçığın gebeliğin ilk aylarında geçirilmesi bebekte işitme, göz ve kalp sorunlarına yol açabilir.
• Su çiçeği: Gebelikte geçirilen su çiçeği annede zatürreye, bebekte gelişim sorunlarına neden olabilir.
• Hepatit B: Doğum sırasında bebeğe geçebilen ve karaciğeri etkileyen bir enfeksiyondur.
• Tetanoz ve difteri: Annenin ve yenidoğanın tetanozdan korunması için aşı durumunun güncel olması gerekir.
• Grip: Gebelikte grip daha ağır seyredebileceği için mevsimine göre aşı önerilebilir.

Aşı kartı yoksa ne yapılır?

Aşı kartı yoksa ya da çocukluk aşılarının tam yapılıp yapılmadığı bilinmiyorsa kan testleriyle bağışıklık durumu araştırılabilir. Kızamıkçık, su çiçeği ve hepatit B için koruyucu antikorların varlığı ölçülür. Bağışıklık yoksa aşı yapılır. Bazı durumlarda test yapmadan aşılamak da bir seçenektir, çünkü bu aşıların daha önce bağışık olan birine yapılmasının bilinen bir sakıncası yoktur. Gebelik öncesi testleri ayrı bir yazıda ayrıntılı ele aldık.

Kızamıkçık ve Su Çiçeği Aşısı Neden Gebelikten Önce Yapılır?

Kızamıkçık ve su çiçeği aşıları canlı ama zayıflatılmış virüs içerdiği için gebelikte yapılmaz ve bağışıklığı olmayan kadınlara gebelikten önce önerilir. Bu hastalıkların gebelikte geçirilmesi bebek için ciddi sonuçlar doğurabilir. Gebe kalındıktan sonra bağışıklığı olmadığı anlaşılan bir kadın bu aşıları ancak doğumdan sonra olabilir. Bu nedenle gebelik öncesi dönem, bu korumayı sağlamak için tek fırsattır. Aşılar genellikle birden fazla doz halinde yapılır ve takvimi hekim belirler.

Hangi aşılar canlı, hangileri cansızdır?

• Canlı aşılar: Kızamık-kızamıkçık-kabakulak ve su çiçeği aşıları canlı aşılardır. Gebelikte yapılmaz ve sonrasında bir süre gebelikten korunmak gerekir.
• Cansız aşılar: Hepatit B, tetanoz-difteri, grip ve HPV aşıları cansızdır. Bu aşılardan sonra gebelik için bekleme gerekmez.
• Seyahat aşıları: Sarı humma gibi bazı seyahat aşıları da canlıdır ve gebelik planında ayrıca değerlendirilir.

Aşıdan sonra ne kadar süre gebelikten korunmalı?

Kızamık-kızamıkçık-kabakulak ve su çiçeği aşılarından sonra genel öneri, en az bir ay gebelikten korunmaktır. Bu süre, aşıdaki zayıflatılmış virüsün vücuttan temizlenmesi için yeterli kabul edilir. Su çiçeği aşısı iki doz halinde yapılıyorsa bekleme süresi son dozdan itibaren hesaplanır. Bu dönemde güvenilir bir korunma yöntemi kullanılmalıdır. Cansız aşılardan sonra ise böyle bir bekleme süresi gerekmez ve gebelik planı ertelenmez.

Aşıdan sonra fark edilmeden gebe kalınırsa ne olur?

Canlı aşıdan kısa süre sonra fark edilmeden gebe kalan kadınlarda bebekte aşıya bağlı bir sorun gelişmesi beklenmez. Bugüne kadar izlenen gebeliklerde aşının doğumsal soruna yol açtığı gösterilmemiştir. Bu nedenle böyle bir durum tek başına gebeliğin sonlandırılması için bir gerekçe değildir. Yine de gebeliği izleyecek sağlık ekibine aşı tarihinin bildirilmesi önerilir. Bekleme süresinin önerilmesinin nedeni teorik riski de en aza indirmektir.

Hepatit B ve Tetanoz Aşıları Gebelik Planını Etkiler mi?

Hepatit B ve tetanoz aşıları cansız aşılardır ve gebelik planını geciktirmez. Bu aşılar gebelik öncesinde başlanabilir ve gerekirse gebelikte de sürdürülebilir. Hepatit B aşısı birkaç aya yayılan dozlar halinde yapılır. Doz şeması tamamlanmadan gebelik başlarsa kalan dozlar gebelikte yapılabilir. Tetanoz aşısında ise son aşının ne zaman yapıldığı önemlidir ve aşı durumu gebelik öncesi görüşmede kontrol edilir.

Hepatit B aşısı gebelik planını geciktirir mi?

Hepatit B aşısı gebelik planını geciktirmez. Aşı cansız olduğu için uygulamadan sonra gebelik denemesine hemen başlanabilir. Aşıdan önce kişinin hepatit B taşıyıcısı olup olmadığı ve koruyucu antikor düzeyi kan testiyle araştırılabilir. Taşıyıcılık saptanırsa aşı yapılmaz ve izlem planlanır. Koruyucu antikor varsa aşıya gerek kalmaz. Sağlık çalışanları gibi risk taşıyan kadınlarda aşı sonrası antikor düzeyi de ölçülebilir.

Tetanoz aşısı gebelikten önce yapılmalı mı?

Tetanoz aşısı durumu gebelik öncesinde gözden geçirilmelidir. Çocukluk aşıları tamamlanmamışsa ya da son aşının üzerinden uzun süre geçmişse gebelik öncesinde aşı yapılabilir. Ülkemizde tetanoz aşısı gebelik izleminin rutin bir parçasıdır ve gebelikte de uygulanır. Boğmacaya karşı koruma sağlayan birleşik aşı ise bebeği doğumdan sonraki ilk aylarda korumak amacıyla gebeliğin ilerleyen haftalarında planlanır. Gebelikte hangi aşının ne zaman yapılacağına gebeliği izleyen ekip karar verir.

HPV ve Diğer Aşılar Gebelik Planında Nasıl Değerlendirilir?

HPV aşısı gebelik öncesinde yapılabilir, ancak gebelikte yapılmaz. Aşı birkaç doz halinde uygulandığı için gebelik planlayan kadınların doz şemasını mümkünse gebelikten önce tamamlaması önerilir. Grip aşısı ise mevsimine göre gebelikten önce ya da gebelikte yapılabilir. Kronik hastalığı olan kadınlarda zatürre, hepatit A ya da menenjit aşıları gibi ek aşılar gündeme gelebilir. Seyahat planı olan çiftlerde seyahat aşıları da gebelik planıyla birlikte değerlendirilir.

HPV aşısı yapılırken gebe kalınırsa ne olur?

HPV aşı şeması sürerken gebe kalınırsa kalan dozlar doğumdan sonraya ertelenir. Gebelik sırasında yanlışlıkla yapılan HPV aşısının bebekte soruna yol açtığı gösterilmemiştir. Bu durum tek başına gebeliğin sürdürülmesini sorgulatacak bir neden sayılmaz, ancak gebeliği izleyen ekibe bildirilmelidir. Doğumdan sonra kalan dozlar tamamlanabilir. Emzirme döneminde HPV aşısı yapılabilir.

Kronik hastalığı olanlar hangi ek aşılara ihtiyaç duyabilir?

• Zatürre aşısı: Astım, şeker hastalığı, kalp ya da böbrek hastalığı olan kadınlara önerilebilir.
• Hepatit A aşısı: Karaciğer hastalığı olanlarda ya da risk taşıyan bölgelere seyahat edenlerde düşünülebilir.
• Menenjit aşıları: Dalağı alınmış ya da bazı bağışıklık sorunları olan kişilerde gerekebilir.
• Bağışıklığı baskılanmış kişilerde özel plan: Bağışıklığı baskılayan ilaç kullananlarda canlı aşılar yapılmayabilir ve aşı planı hastalığı izleyen ekiple birlikte yapılır.

Gebelik Öncesi Aşı Planı Nasıl Yapılır?

Gebelik öncesi aşı planı, aşı geçmişinin ve bağışıklık testlerinin değerlendirilmesiyle başlar. Ardından eksik aşılar belirlenir, canlı ve cansız aşılar için uygun zamanlama yapılır ve canlı aşı gerekiyorsa bekleme süresi planlanır. Bu plan gebelik öncesi görüşmenin bir parçasıdır. Gebelik öncesi muayene ve danışmanlıkta nelerin yapıldığını ayrıca anlattık. Aşıların kaydının tutulması, sonraki gebeliklerde aynı soruların tekrar sorulmasını önler.

Aşı planına ne zaman başlanmalı?

Aşı planına gebelik denemesinden en az üç ay önce başlamak önerilir. Bu süre bağışıklık testlerinin yapılmasına, gerekiyorsa birden fazla doz gerektiren aşıların tamamlanmasına ve canlı aşı sonrası bekleme süresine yetecek zamanı sağlar. Gebelik planı daha yakınsa en azından canlı aşıların öncelikli olarak yapılması konuşulabilir. Aşı planını hamileliğe hazırlığın diğer adımlarıyla birlikte yürütmek zaman kazandırır. Folik asit kullanımı aşı süreciyle birlikte başlatılabilir.

Partnerin ve ev halkının aşıları neden önemlidir?

Partnerin ve evde yaşayan diğer kişilerin aşılı olması, gebe kadının enfeksiyonlarla karşılaşma olasılığını azaltır. Evdeki çocukların aşı takviminin güncel olması kızamık, su çiçeği ve boğmaca gibi hastalıkların eve girmesini önlemeye yardım eder. Ev halkına yapılan canlı aşılar gebe kadın için genellikle risk oluşturmaz; su çiçeği aşısından sonra seyrek görülen döküntüye ise dokunulmaz. Grip mevsiminde ev halkının da aşılanması önerilebilir. Doğumdan sonra bebeği ziyaret edecek yakınların aşı durumu da bebeğin korunması açısından önem taşır.

Kısaca gebelik öncesinde kızamıkçık, su çiçeği, hepatit B ve tetanoz aşılarının durumu kontrol edilmeli ve eksikler tamamlanmalıdır. Canlı aşılardan sonra en az bir ay gebelikten korunmak gerekir, cansız aşılar ise gebelik planını geciktirmez. Doğumdan sonra kızamıkçık bağışıklığı olmayan annelere aşı yapılabilir ve sonraki gebelik için uygun aralık da bu dönemde konuşulabilir. Aşı geçmişinizi ve size uygun planı gebeliğinizi izleyecek ebe ya da hekimle birlikte gözden geçirebilirsiniz.