Hamilelikte Günlük Folik Asit Dozu Ne Kadar Olmalı?

Hamilelikte ve gebelik öncesinde genel halk sağlığı önerisi, günlük 400 mikrogram (0,4 miligram) folik asit kullanılmasıdır; daha önce nöral tüp kusurlu gebelik geçirmiş ya da belirli riskleri olan kadınlarda hekim farklı bir miktar belirleyebilir. Bu miktar, besinlerden alınan folata ek olarak takviyeyle alınır. Gebelikte vücudun toplam folat ihtiyacı ise beslenme ve takviyenin birlikte karşıladığı daha geniş bir hesaptır. Sık karşılaştığımız bir yanılgı, miktar arttıkça bebeği koruyan etkinin de artacağı düşüncesidir. Oysa genel önerinin üzerine çıkmak, risk taşımayan bir kadına ek koruma sağlamaz. Bu yazıda önerilen günlük miktarı, toplam folat ihtiyacını, daha yüksek miktarın kimlere gerektiğini ve üst sınırı anlatıyoruz.

Hamilelikte Günde Kaç mg Folik Asit Alınmalı?

Hamilelikte risk taşımayan bir kadın için genel öneri günde 400 mikrogram, yani 0,4 miligram folik asittir. Bu öneri gebelik öncesi dönem ve gebeliğin ilk üç ayı için geçerlidir. Takviye kutularında miktar mikrogram ya da miligram olarak yazabilir ve ikisi karıştırılmamalıdır. Bir miligram bin mikrograma eşittir. Hekim, sağlık geçmişinize göre genel önerinin dışında bir miktar belirlediyse onun önerisine uyulur. Takviyeye ne zaman başlanacağını gebelikten ne kadar önce folik aside başlanmalı yazımızda anlattık.

Genel öneri neden 400 mikrogramdır?

Bu miktar, gebelik öncesi takviyenin nöral tüp kusurlarını azalttığını gösteren çalışmalara ve toplum düzeyindeki gözlemlere dayanır. Günlük 400 mikrogram folik asit, birkaç hafta içinde kandaki ve alyuvarlardaki folatı koruyucu düzeye yaklaştırır. Bu miktar, B12 eksikliğinin gizlenmesi gibi risklerin ortaya çıktığı yüksek düzeylerin belirgin biçimde altındadır. Yani hem etkili hem de geniş bir güvenlik payı taşıyan bir miktar olarak seçilmiştir. Farklı ülkelerin kılavuzları da risk taşımayan kadınlar için büyük ölçüde bu miktarda birleşir.

İlk üç ayda ve sonraki aylarda miktar değişir mi?

Genel öneriye göre ilk üç ay boyunca günlük miktar aynı kalır. On ikinci haftadan sonra folik asidin sürdürülüp sürdürülmeyeceği kılavuza ve annenin durumuna göre değişir. Kansızlığı önlemek amacıyla gebelik boyunca demirle birlikte folik asit kullanılan durumlarda da miktar genellikle benzerdir. Kansızlık saptanan gebelerde hekim tedavi amacıyla farklı bir miktar belirleyebilir. Takviyenin ne zaman bırakılacağını folik asidin gebelikte kullanım süresi yazımızda ele aldık.

Gebelikte Günlük Folat İhtiyacı Besin ve Takviyeyle Nasıl Karşılanır?

Gebelikte günlük folat ihtiyacı, folattan zengin beslenme ile önerilen folik asit takviyesinin birlikte kullanılmasıyla karşılanır. Takviye, nöral tüp koruması için hedeflenen folat düzeyine ulaşılmasına yardım eder. Beslenme ise folatın yanında demir, lif, vitamin ve mineraller sağlayarak gebeliğin genel ihtiyacına katkıda bulunur. İkisi birbirinin yerine geçmez. Bu nedenle takviye kullanan bir gebenin de sebze, baklagil ve meyveden zengin beslenmesi önerilir.

Gebelikteki toplam folat ihtiyacı ne kadardır?

Beslenme önerilerinde gebelik için günlük folat ihtiyacı, besin folatı eşdeğeri olarak yaklaşık 600 mikrogram kabul edilir. Gebe olmayan yetişkin bir kadın için bu değer yaklaşık 400, emziren bir anne için ise yaklaşık 500 mikrogramdır. Bu değerler toplam ihtiyacı gösterir ve takviye miktarıyla karıştırılmamalıdır. Takviyedeki 400 mikrogram folik asit, emilimi daha yüksek olduğu için bu hesaba daha büyük bir katkı olarak girer. Değerler ülkelere ve kılavuzlara göre küçük farklılıklar gösterebilir.

Besin folatı eşdeğeri hesabı neden yapılır?

Takviyedeki folik asit besinlerdeki doğal folattan daha kolay emilir. Bu farkı hesaba katmak için besin folatı eşdeğeri denilen bir ölçü kullanılır. Bu ölçüye göre yemekle alınan 1 mikrogram folik asit, yaklaşık 1,7 mikrogram besin folatına karşılık gelir. Bu hesap, besin ve takviyeden gelen folatın aynı ölçekte toplanmasını sağlar. Kutularda bu değer "DFE" kısaltmasıyla yazılabilir.

Beslenmenin katkısı nasıl artırılır?

• Her öğüne yeşil eklemek: Salata, ıspanak ya da brokoli gibi koyu yeşil sebzeler günlük düzene yerleştirilebilir.
• Baklagilleri sık tüketmek: Mercimek, nohut ve kuru fasulye haftada birkaç kez sofrada yer alabilir.
• Meyveyi atlamamak: Portakal, mandalina ve çilek ara öğünlerde iyi bir seçenektir.
• Folatı koruyarak pişirmek: Sebzeleri kısa sürede, az suda ya da buharda pişirmek kaybı azaltır.

Folattan zengin yiyeceklerin listesini folat içeren besinler yazımızda bulabilirsiniz.

Hangi Gebelerde Hekim Daha Yüksek Miktar Belirleyebilir?

Hekim, nöral tüp kusuru riski yüksek olan gebelerde genel önerinin üzerinde bir folik asit miktarı belirleyebilir. Bu gruba daha önce nöral tüp kusurlu gebelik geçirmiş, kendisinde ya da eşinde bu kusur bulunan, şeker hastalığı olan, belirgin fazla kilolu, sara ilacı kullanan ya da emilim sorunu olan kadınlar girer. Bu kadınlarda miktar ve süre kişiye özel olarak belirlenir. Yüksek miktarlı ürünler bu nedenle ancak hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Yüksek risk grubunda neden farklı miktar kullanılır?

Risk taşıyan kadınlarda nöral tüp kusurunun ortaya çıkma olasılığı genel topluma göre daha yüksektir. Bazı durumlarda vücudun folatı kullanma ya da emme kapasitesi de azalmıştır. Sara ilaçları folat dengesini bozabilir, şeker hastalığı ve fazla kilo ise bebeğin gelişimini ayrıca etkiler. Bu kadınlarda daha yüksek miktarın riski azaltmaya katkı sağlayacağı düşünülür. Karar, kişinin sağlık geçmişine göre verilir.

Yüksek miktar kullanılırken hangi izlem yapılır?

• B12 durumu: Yüksek miktar B12 eksikliğini gizleyebileceği için risk taşıyanlarda B12 düzeyine bakılabilir.
• Kan sayımı: Kansızlık ve alyuvar büyüklüğü düzenli olarak izlenir.
• İlaç düzeyleri: Sara ilacı kullananlarda ilacın kan düzeyi kontrol edilebilir.
• Kullanım süresi: Yüksek miktarın ne zamana kadar sürdürüleceği önceden planlanır.

Gebelikte Folik Asidin Üst Sınırı Nedir?

Uluslararası kılavuzlar, yetişkinler için takviye ve zenginleştirilmiş gıdalardan gelen folik asidin günlük üst sınırını 1.000 mikrogram, yani 1 miligram olarak tanımlar; bu sınır gebeler için de aynıdır. Besinlerdeki doğal folat bu sınıra dahil edilmez. Üst sınır, hekim gözetimi olmadan uzun süre aşılmaması önerilen düzeydir. Hekimin özel bir nedenle belirlediği yüksek miktarlar ise bu genel sınırın dışında, kontrollü biçimde kullanılır.

Üst sınırı aşmak hangi riskleri doğurur?

Üst sınırın uzun süre ve gerekçesiz aşılmasındaki temel risk, B12 eksikliğinin kansızlık belirtilerinin gizlenmesidir. Bu durumda sinir sistemindeki hasar fark edilmeden ilerleyebilir. Yüksek miktarlarda bulantı, uyku bozukluğu ve sinirlilik gibi yakınmalar da daha sık görülür. Gebelikte çok yüksek folat düzeylerinin çocuk üzerindeki uzun vadeli etkileri ise hâlâ araştırılmaktadır. Fazla alımın belirtilerini folik asit fazlalığı yazımızda anlattık.

Tablet sayısı yerine neden miktara bakılmalı?

"Günde kaç tane alınmalı" sorusunun yanıtı, kullanılan ürünün bir tabletinde ne kadar folik asit bulunduğuna bağlıdır. Piyasadaki ürünler 400 mikrogramdan çok daha yüksek miktarlara kadar farklı içerikte olabilir. Bu nedenle iki farklı ürünün bir tableti aynı miktarı karşılamaz. Kutudaki içerik tablosunu okumak ve kullanma talimatına uymak gerekir. Emin olamadığınızda kutuyu sağlık ekibinize göstermeniz en kolay çözümdür.

Folik Asit Kullanırken Hangi Durumlarda Sağlık Ekibine Danışılmalı?

Folik asit kullanırken yan etki geliştiğinde, yeni bir ilaca başlandığında, birden fazla takviye kullanıldığında ya da miktar konusunda kararsızlık yaşandığında sağlık ekibine danışılmalıdır. Takviyenin miktarını kendi başınıza artırmak ya da azaltmak önerilmez. Özellikle hekimin belirlediği yüksek miktarlar, kontrol edilmeden değiştirilmemelidir. Kullandığınız tüm ürünleri her kontrolde bildirmek, toplam miktarın doğru hesaplanmasını sağlar.

Takviyeyi tolere edemeyen gebe ne yapmalı?

Bulantı, şişkinlik ya da mide rahatsızlığı nedeniyle tableti almakta zorlanan gebeler, takviyeyi bırakmak yerine önce kullanım saatini ya da biçimini değiştirmeyi deneyebilir. Yemekle almak, akşama kaydırmak ya da yalnız folik asit içeren küçük bir tablete geçmek yakınmaları azaltabilir. Bu değişiklikler sağlık ekibiyle konuşularak yapılmalıdır. Olası yakınmaları ve çözüm yollarını folik asidin yan etkileri yazımızda topladık.

Gebelikte hangi belirtiler acil başvuru gerektirir?

Folik asit kullanımından bağımsız olarak gebelikte bazı belirtiler beklemeye gelmez. Aşağıdakilerden herhangi biri tek başına bile 112'yi aramayı ya da en yakın acil servise gitmeyi gerektirir:

• Pedi kısa sürede dolduran yoğun vajinal kanama
• Şiddetli ya da tek taraflı keskin karın veya kasık ağrısı
• Bayılma, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı
• Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu ya da yüz ve ellerde ani şişlik

Özetle gebelik öncesi ve gebelikte genel öneri günlük 400 mikrogram folik asittir; risk taşıyan kadınlarda hekim farklı bir miktar belirler ve bu kullanım izlenir. Toplam folat ihtiyacı beslenme ve takviyenin birlikte karşıladığı bir hedeftir. Size uygun miktarı, kullandığınız ürünlerin içeriğini ve süreyi gebeliğinizi takip eden ebe ya da hekimle birlikte gözden geçirmenizi öneriyoruz.